Poglavlje 4 od 7
Muzej i CZK
JU Centar za kulturu Berane, osnovana 1960. godine (do 1973. godine ,,Dom kulture“), je osnovni nosilac kulture u Beranama. Predstavlja složenu ustanovu koja ostvaruje koncepcijski različite programe iz svih oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva, kao i zaštitu i očuvanje kulturne baštine.
U njenom sastavu su posebne organizacione jedinice: Spomen kuća ,,Vojvoda Gavro Vuković“, Narodna biblioteka ,,Dr Radovan Lalić“ koja raspolaže sa više od 26.000 jedinica bibliotečke građe i Služba za kulturno-umjetničku, scensku i bioskopsku djelatnost.
U Centru za kulturu se organizuju i održavaju svi vidovi kulturno-umjetničkog stvaralaštva. Između ostalih, treba pomenuti tradicionalnu manifestaciju ,,Beransko kulturno ljeto“, koja traje od 1980. godine i sadrži različite programske sadržaje: pozorišne predstave, koncerte, promocije knjiga i književne večeri. Takođe se održavaju: Međunarodna likovna kolonija, Polimske književne staze, Opštinska i Državna smotra recitatora, Likovni konkurs, Opštinska smotra amaterskog dramskog stvaralaštva ,,Pozorišne čarolije“, Međunarodni pozorišni festival za djecu ,,Limsko srce“, Dani ruske kulture i drugi.
Izdavačka djelatnost je takođe važan segment djelatnosti Centra za kulturu, pa se svake godine štampaju dva broja časopisa ,,Tokovi“, a izdaju se i publikacije istaknutih zavičajnih stvaralaca i naučnih radnika.
Spomen kuća ,,Vojvoda Gavro Vuković“ izgrađena je između 1890. i 1900. godine, a od 2014. godine predstavlja posebnu organizacionu jedinicu Centra za kulturu. Kuća je sjedište diplomatskih i kulturnih dešavanja, a u njoj se organizuju i održavaju: izložbe slika, fotografija, skulptura, okrugli stolovi na različite teme, prijemi visokih zvaničnika iz svijeta kulture i politike. U kući je 2008. godine otvorena I Međunarodna Ljetnja škola za mlade diplomate ,,Gavro Vuković“, koja se održava u julu svake godine.
Narodna biblioteka ,,Dr Radovan Lalić“ je opšteobrazovna ustanova, koja prikuplja, obrađuje, čuva i daje na korišćenje monografske publikacije i periodiku. Začeci biblioteke se javljaju krajem 19. i početkom 20. vijeka, a u periodu od 1878. do 1912. godine u Beranama je postojala Srpska čitaonica. Zbog balkanskih ratova, Prvog i Drugog svjetskog rata, biblioteka i čitaonica su nekoliko puta obustavljale i obnavljale rad. Nakon Drugog svjetskog rata, 1948. godine je obnovljena biblioteka. Do 1977. godine nosila je ime ,,Njegoš“, a od 1977. godine ,,Dr Radovan Lalić“. U svom sastavu ima prostorije za rad sa korisnicima bibliotečkih usluga i smještaj bibliotečkog fonda, čitaonicu i galeriju (u kojoj su smještene slike iz likovnog fonda umjetničkih kolonija i dva legata knjiga).
JU Polimski muzej Berane je osnovana 15. februara 1955. godine, kao regionalni muzej kompleksnog tipa za teritoriju Gornjeg Polimlja. Muzej je u početku bio smješten u zgradi prve svjetovne škole u ovim krajevima, kod manastira Đurđevi Stupovi, a od 1996. godine se nalazi u zgradi nekadašnjeg ,,Doma trezvenosti“, zadužbini kralja Aleksandra I Karađorđevića. Od 1973. do 1981. godine Polimski muzej je radio u okviru Centra za kulturu, a od tada opet radi kao samostalna institucija.
Osnovni zadatak Polimskog muzeja je da prikuplja, čuva, naučno-muzeološki obrađuje i izlaže muzejske predmete. Muzej teži da, na osnovu predmeta kojim raspolaže, prikaže istoriju Gornjeg Polimlja hronološki, teritorijalno i tematski.
Posjeduje sledeće zbirke: arheološku, istorijsku, etnografsku, umjetničku, numizmatičku, heraldičku, prirodnjačku i zbirku fotografija, u kojima je registrovano više od 9.500 muzejskih predmeta. Materijal koji se nalazi u muzeju svjedoči o ljudskom postojanju na području Gornjeg Polimlja od doba mezolita (9.000 – 6.000 godina p.n.e.), što potvrđuju materijalni ostaci nađeni prilikom arheoloških istraživanja.
Stalna muzejska postavka je smještena u tri odjeljenja: arheološko, istorijsko i etnografsko, a nalazi se u izložbenoj sali na prvom spratu zgrade.
U zgradi Muzeja postoji i Galerija „Šudikova“ koja raspolaže sa oko 350 muzejskih predmeta i stalnom postavkom umjetničkih slika čuvenog beranskog slikara Miomira Miša Popovića. U galeriji se svake godine organizuje veliki broj kulturnih dešavanja, što značajno doprinosi popularizaciji umjetnosti i kulture u ovom kraju, a ujedno je i zavrijedilo Polimskom muzeju poziciju institucije koja baštini i čuva tradiciju, a istovremeno podržava inovativnost i stvaralaštvo.
